Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында елді мекендерді көгалдандыру, экологиялық ахуалды жақсарту және жасыл аймақтарды көбейту жөніндегі тапсырмасы Түркістан облысында жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Осы бағыттағы жұмыстар қоршаған ортаны қорғау ғана емес, жасыл экономика қағидаттарын енгізу, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану және тұрғындарға қолайлы экологиялық орта қалыптастыру мақсатымен ұштасып отыр.
Түркістан қаласында осы мақсатта заманауи тұқымбақ салынып, жылыжай кешендерін кеңейту жұмыстары басталды. Жаңа нысан қаланы көгалдандыруға қажетті ағаштар мен гүл көшеттерін жергілікті жерде өсіруге мүмкіндік беріп, өңірдің экологиялық тұрақтылығын арттыруға бағытталған маңызды жобалардың біріне айналмақ.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров облыс орталығындағы жаңа тұқымбақтың жұмысымен танысып, жобаның даму жоспарын саралады. Сонымен қатар тұқымбақтың өндірістік әлеуетін арттыру, инфрақұрылымын жетілдіру және өңірді көгалдандыруға қажетті көшеттер мен гүлдердің санын көбейту жөнінде нақты тапсырмалар берді.
– Мемлекет басшысы «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында жасыл алқапты көбейтуді тапсырды. Бізде барлық мүмкіндік бар. Осындай тұқымбақтарды облыс орталығында ғана емес, барлық аудан-қалада ашып, еліміздің басқа өңірлерін көшетпен қамтуымыз керек. Әр тұрғын өз үйінің ауласына ағаш ексе, экология жақсарады. Соңғы жылдары Түркістанның ауа райының өзгеруі де көгалдандыру жұмыстарының нәтижесімен байланысты, – деді Нұралхан Көшеров.
«Түркістан қаласы аумағындағы тұқымбақ» жобасының жалпы құны – 400 миллион теңге. Жалпы аумағы 10 гектарды құрайтын нысанның құрылысы 2025 жылдың қазан айында басталған. Күтіп ұстаушы әрі жауапты мекеме ретінде «SK Geokart» ЖШС белгіленген. Қысқа уақыт ішінде мұнда гүл және ағаш көшеттерін өндіру жұмыстары жолға қойылып, тұқымбақтың өңір үшін маңыздылығы арта түсуде.
Жоба толық қуатына шыққан кезде жыл сайын 700 мың түп біржылдық гүл, 1 миллион түп жапырақты ағаш көшеті, 50 мың түп қылқанжапырақты ағаш және 100 мың түп көпжылдық гүл өсіру жоспарланып отыр. Бұл көшеттер Түркістан қаласы мен облыс аумағындағы саябақтарды, гүлзарларды, көшелерді және қоғамдық кеңістіктерді көгалдандыруға пайдаланылып, жергілікті қажеттілікті қамтамасыз етеді.
Жаңа тұқымбақтың іске қосылуы – жасыл экономика бағытындағы маңызды қадамдардың бірі. Жасыл экономика табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, қоршаған ортаға келетін зиянды азайту және экономикалық дамуды экологиялық тұрақтылықпен үйлестіру қағидаттарына негізделеді. Осы тұрғыдан алғанда, жергілікті жерде көшет өсіру табиғи ресурстарды үнемдеуге, тасымалдау шығындарын азайтуға және қаланың экологиялық жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді.
Көгалдандыру жұмыстары қаланың сыртқы көрінісін жақсартып қана қоймай, ауа сапасын арттыруға, климаттық жағдайды тұрақтандыруға және тұрғындардың өмір сүру сапасын көтеруге ықпал етеді. Ағаштар атмосферадағы көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегі бөледі, шаң-тозаңды азайтады және қалалық ортадағы қолайлы микроклиматтың қалыптасуына әсер етеді.
Түркістан сияқты табиғи-климаттық жағдайы күрделі өңір үшін жасыл желектерді көбейту ерекше маңызға ие. Жаз айларындағы ыстықтың әсерін төмендету, көлеңкелі аумақтарды көбейту және қоғамдық орындардың жайлылығын арттыру үшін сапалы көшеттерді тұрақты түрде өсіру қажет. Осыған байланысты жаңа тұқымбақ қаланың ұзақ мерзімді экологиялық дамуына негіз болады.
Жоба аясында тұқымбақтың инфрақұрылымын жетілдіру жұмыстары да қарастырылған. Алдағы уақытта жылыжай аумағын кеңейту, асфальт жол салу, табиғи газ және ауыз су желілерін тарту жоспарланған. Сонымен қатар Арыс-Түркістан су жүйесінің мүмкіндіктерін пайдалану және өсімдіктердің сапасын арттыру мақсатында арнайы зертхана құру көзделуде.
Су ресурстарын тиімді пайдалану – жасыл экономиканың негізгі бағыттарының бірі. Тұқымбақта заманауи суару технологияларын енгізу өсімдіктерді күтіп-баптауда суды үнемдеуге мүмкіндік береді. Бұл табиғи ресурстарды ұқыпты пайдаланып, экологиялық жауапты өндіріс үлгісін қалыптастыруға жол ашады.
Көгалдандыру саласында жергілікті көшет өндірісінің дамуы экономикалық тиімділікке де ықпал етеді. Бұған дейін сырттан жеткізілетін көшеттердің орнына өңірде өсірілген сапалы өсімдіктерді пайдалану арқылы уақыт пен қаржы үнемделеді. Сонымен қатар жаңа жұмыс орындары ашылып, жергілікті өндіріс бағыты дамиды.
Айта кетейік, Президенттің республика аумағына 15 миллион ағаш отырғызу жөніндегі тапсырмасына сәйкес, биыл Түркістан облысында 1 миллионнан астам ағаш отырғызу жоспарланған. Көктемгі маусымда 332 мыңнан астам көшет отырғызылды. Барлық көшеттер облыстағы 14 жергілікті тұқымбақта өсірілуде.
Сонымен қатар инвесторлардың қолдауымен қосымша 1 миллионнан астам ағаш отырғызылып, белгіленген жоспар артығымен орындалады деп күтіліп отыр. Бұл жұмыстар өңірдегі жасыл қорды көбейтіп, экологиялық тұрақтылықты нығайтуға мүмкіндік береді.
Түркістанда жүзеге асырылып жатқан көгалдандыру жобалары жасыл экономика қағидаттарының нақты көрінісі болып табылады. Табиғатты қорғау, ресурстарды тиімді пайдалану және қаланың экологиялық жағдайын жақсарту бағытындағы бұл бастамалар болашақ ұрпақ үшін қолайлы орта қалыптастыруға бағытталған.
Жаңа тұқымбақтың толық қуатта жұмыс істеуі Түркістанның жасыл қала ретінде дамуына серпін беріп, саябақтар мен қоғамдық кеңістіктердің санын арттыруға мүмкіндік береді. Бұл – қаланың сәулеттік келбетін жақсартып қана қоймай, тұрғындардың өмір сапасын арттыратын маңызды экологиялық жоба.
