
Түркістан облысында мәдениет саласын дамыту, ұлттық құндылықтарды дәріптеу, тарихи-мәдени мұраны сақтау және халықтың рухани әлеуетін арттыру бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Өңірде мәдениет мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайту, кітапхана қызметін жаңғырту, жаңа мәдени жобаларды жүзеге асыру және тұрғындардың мәдени өмірге белсенді араласуына жағдай жасауға ерекше көңіл бөлінген. Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты – бай тарихи мұраны сақтай отырып, заманауи мәдени ортаны қалыптастыру және өскелең ұрпақтың рухани дамуына мүмкіндік жасау.
Осы бағыттағы маңызды бастамалардың бірі – Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы аясында жүзеге асырылып жатқан «Кітап оқитын ұлт» ұлттық жобасы. Түркістан облысында аталған жобаны сапалы ұйымдастыру, кітап оқу мәдениетін кеңінен насихаттау және оны барлық аудан мен қалада жүйелі түрде дамыту мәселелері облыс әкімдігінің назарында. Жобаның өңірдегі жүзеге асырылу барысы облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің төрағалығымен өткен кеңейтілген жиында талқыланды.
Жиында облыс әкімі кітап оқудың қоғам дамуындағы маңызын атап өтіп, бұл бағыттағы жұмыстарды тек есеп үшін өткізілетін науқандық шаралармен шектемеу қажеттігін жеткізді. Оның айтуынша, кітап оқу – адамның ой-өрісін кеңейтетін, дүниетанымын қалыптастыратын және ұлттық сананы нығайтатын маңызды құрал. Сондықтан жобаның мазмұны терең, ұйымдастырылуы жүйелі әрі нәтижесі нақты болуы тиіс. Сонымен бірге кітап оқу шараларын тарихпен, ұлттық дәстүрмен және рухани құндылықтармен байланыстыру міндеті қойылды.
Бүгінде Түркістан облысында халыққа 391 кітапхана қызмет көрсетеді. Бұл – өңірдің мәдени инфрақұрылымындағы маңызды желілердің бірі. Кітапханалар тұрғындардың білім алуына, ақпарат іздеуіне, бос уақытын тиімді өткізуіне және рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруына мүмкіндік береді. Әсіресе ауылдық елді мекендердегі кітапханалардың қызметі ерекше маңызға ие. Себебі кітапхана ауыл тұрғындары үшін тек кітап алатын орын ғана емес, мәдени-ағартушылық кездесулер мен қоғамдық іс-шаралар өткізілетін орталық саналады.
Кітапхана саласының инфрақұрылымын жетілдіру мақсатында биыл бірқатар жұмыстар атқарылған. Жыл басынан бері Бәйдібек, Түлкібас және Сарыағаш аудандарында үш ауылдық кітапхана жаңадан ашылды. Сонымен қатар сегіз кітапхана заманауи ғимараттарға және мәдениет үйлеріне көшірілген. Бұл жұмыстар кітапхана қызметінің қолжетімділігін арттырып, оқырмандарға қолайлы жағдай жасауға бағытталған.
Мәдениет саласының дамуы тек жаңа ғимараттар салумен немесе кітап қорын көбейтумен шектелмейді. Қазіргі уақытта кітапханалар қоғамның ақпараттық және интеллектуалдық орталығына айналуы қажет. Ол үшін дәстүрлі кітап беру қызметімен қатар, электронды ресурстарды пайдалану, цифрлық қызметтерді дамыту, оқырмандармен интерактивті жұмыс жүргізу және жастардың қызығушылығына сай жаңа форматтарды енгізу маңызды.
Осы мақсатта Түркістан облысында кітапханаларды цифрландыру және материалдық-техникалық базасын жаңғырту жұмыстары қолға алынған. Аудандық және қалалық кітапханаларға облыстық «Фараб» кітапханасында қолданылатын ИРБИС автоматтандырылған кітапханалық-ақпараттық жүйесін бірыңғай орталықтандырылған жүйе ретінде енгізу басталған. Бұл жүйе кітапхана қорын есепке алуға, әдебиеттерді іздеуге, оқырмандарға қызмет көрсету үдерісін жеңілдетуге және кітапханалар арасындағы ақпарат алмасуды жетілдіруге мүмкіндік береді.
«Кітап оқитын ұлт» марафоны да өңірде кеңінен қолдау тауып келеді. Қазіргі таңда Түркістан облысынан 13 321 оқырман марафонға қатысып, кітап оқуға белсенді араласқан. Қатысушылар жинаған жалпы ұпай саны 9 миллионнан асқан. Марафонға мектеп оқушылары, колледж студенттері, педагогтер, мемлекеттік қызметшілер, әулеттер, зияткерлер және «Парасат» бағыты бойынша азаматтар қатысуда.
Өңірде кітап оқу мәдениетін насихаттау мақсатында дәстүрлі және инновациялық жобалар қатар жүзеге асырылуда. Солардың бірі – «Жылжымалы кітапхана» жобасы. Оның аясында шалғайдағы 34 елді мекенде, сауда орталықтарында, жастар ресурстық орталықтарында, әскери бөлімдерде, оңалту орталықтары мен балалар ауруханаларында арнайы кітапхана пункттері ашылған. Бұл бастама кітапхана қызметін тұрақты кітапхана ғимаратына келе алмайтын тұрғындарға да қолжетімді етуге мүмкіндік береді.
Жылжымалы кітапхана әсіресе ауылдық жерлердегі тұрғындар үшін маңызды. Кейбір елді мекендерде кітапхана ғимаратының болмауы немесе қашық орналасуы оқырмандардың әдебиеттерге қол жеткізуін қиындатуы мүмкін. Осындай жағдайда кітапты оқырманның өзіне жеткізу мәдени-ағартушылық жұмыстың тиімді тәсілі болып саналады. Ал ауруханалар мен оңалту орталықтарында ұйымдастырылған кітапхана пункттері азаматтардың бос уақытын мазмұнды өткізуіне жағдай жасайды.
Сонымен қатар облыста «Алтын формуляр», «12 айда – 12 кітап», «Кітап үні», «Түнгі кітапхана», «Құмсағат», «Фараб оқырман клубы» және «KoneBook» жобалары жүзеге асырылуда. Әр бастаманың өзіндік ерекшелігі бар. Мәселен, «12 айда – 12 кітап» жобасы оқырмандарды жыл бойы жүйелі кітап оқуға ынталандырса, «Фараб оқырман клубы» әдеби шығармаларды талқылауға және пікір алмасуға мүмкіндік береді.
«Кітап үні» жобасы көзі көрмейтін азаматтарға арналған аудиокітап қорын қалыптастыруға бағытталған. Бұл бастама мәдени қызметтің қолжетімділігін арттырып, ерекше қажеттілігі бар адамдардың да әдеби мұрамен танысуына жағдай жасайды. Ал «Түнгі кітапхана» жобасы кітапханалардың жұмыс уақытын жаңа форматта ұйымдастырып, оқырмандардың кітапханаға деген қызығушылығын арттыруға бағытталған.
Түркістан облысында халықаралық мәдени байланыстарды дамыту жұмыстары да жүргізілуде. Атап айтқанда, Түркия, Әзірбайжан және Өзбекстан кітапханаларымен ынтымақтастық туралы меморандумдар жасалып, тәжірибе алмасу жұмыстары жолға қойылған. Бұл байланыстар кітапхана ісін жетілдіруге, ортақ мәдени жобаларды жүзеге асыруға және түркі халықтарының әдеби мұрасын кеңінен танытуға мүмкіндік береді.
Жиынды қорытындылаған облыс әкімі Нұралхан Көшеров жауапты басқармалар мен аудан, қала әкімдіктеріне «Кітап оқитын ұлт» жобасын жергілікті деңгейде жандандырып, оның ауқымын кеңейтуді тапсырды. Сонымен бірге оқырмандар мен жастардың сұранысын зерделеп, кітап қорын заманауи көркем, тарихи және танымдық әдебиеттермен тұрақты түрде толықтыру қажеттігін атап өтті.
Түптеп келгенде, Түркістан облысында кітапхана саласын жаңғырту, кітап оқу мәдениетін қалыптастыру және мәдени-ағартушылық жобаларды кеңейту жұмыстары өңірдің рухани дамуына бағытталған. 391 кітапхананың қызметі, 6 миллионнан асқан кітап қоры, марафонға қатысқан 13 мыңнан астам оқырман және жүзеге асырылып жатқан түрлі бастамалар осы бағыттағы жұмыстардың ауқымын көрсетеді.
