
Бүгінде Түркістан облысы суармалы егіншілікке тәуелді өңір үшін су қоймаларын салу, каналдарды жаңғырту және су үнемдеу технологияларын енгізу экономикалық дамудың басым бағыттарының біріне айналды. Осы мақсатта қолға алынған маңызды жобалардың бірі – «Бәйдібек ата» су қоймасының құрылысын аяқтау жұмыстары болды.
Аталған нысанның құрылысын аяқтауға Инфрақұрылымдық даму қоры есебінен 1,2 миллиард теңге қарастырылды. Жоба Мемлекет басшысының «Халықтық құрылыс» бастамасы және Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген су ресурстарын тиімді әрі үнемді пайдалану жөніндегі тапсырмалары аясында жүзеге асырылды. Құрылыс жұмыстарын 2026 жылдың соңына дейін толық аяқтау жоспарланды.
Жобалық сыйымдылығы 68 миллион текше метрді құрайтын су қоймасының жалпы аумағы 680 гектар болды. Нысанның негізгі міндеті – көктемгі су тасқыны кезінде қалыптасатын ағын суды жинақтап, оны ауыл шаруашылығы үшін аса маңызды вегетациялық кезеңде тиімді пайдалану. Сонымен бірге су қоймасы қолданыстағы «Бөген» су қоймасына қосымша су жеткізуге мүмкіндік береді.
Бұл бастама өңірдегі су қорын маусымдық қажеттілікке қарай реттеуге, егіншілік кезеңінде су тапшылығының алдын алуға және шаруашылықтарды тұрақты сумен қамтамасыз етуге бағытталды. Су қоймасы пайдалануға берілгеннен кейін қосымша 9,7 мың гектар егістік алқабын сумен қамтамасыз ету көзделді. Бұл ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің өндірістік мүмкіндіктерін кеңейтіп, егін өнімділігін арттыруға негіз болады.
Түркістан облысы еліміздегі ауыл шаруашылығы дамыған жетекші өңірлердің бірі саналады. 2026 жылы облыстағы жалпы егіс алқабы 911,4 мың гектарды құрады. Оның ішінде 325,4 мың гектарға дәнді дақылдар, 98,3 мың гектарға майлы дақылдар, 91,6 мың гектарға көкөніс және бақша дақылдары орналастырылды. Сонымен қатар 8,6 мың гектарға картоп, 173,6 мың гектарға мақта және 213,1 мың гектарға мал азықтық дақылдар егілді.
Өңірдегі суармалы жерлердің жалпы көлемі 573 мың гектарды құрады. Бұл көрсеткіш облыс экономикасында су ресурстарының қаншалықты маңызды екенін аңғартты. Әсіресе, мақта, көкөніс, бақша және басқа да ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруде тұрақты суару жүйесінің болуы шешуші факторлардың бірі болды.
Осыған байланысты облыста су шаруашылығы инфрақұрылымын дамытуға ерекше назар аударылды. Суару каналдарын реконструкциялау, гидротехникалық нысандарды жаңарту және жаңа су қоймаларын салу арқылы су жеткізу жүйесінің тиімділігін арттыру жұмыстары жүргізілді. Мұндай жобалар су қорын жинақтауға, тасымалдау кезіндегі шығындарды азайтуға және бұрын пайдаланылмаған жерлерді ауыл шаруашылығы айналымына енгізуге мүмкіндік берді.
Су ресурстарын басқаруда заманауи технологияларды енгізу де маңызды бағыттардың біріне айналды. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, елімізде су үнемдеу технологиялары қолданылатын егістік алқаптарының көлемін жыл сайын 150 мың гектарға ұлғайту жұмыстары жүргізілді. 2026 жылы мұндай технологиялар енгізілген жер көлемі 702,3 мың гектарды құрады. Ал 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 1 миллион 362 мың гектарға жеткізу жоспарланды.
Сонымен қатар өңірде суды көп қажет ететін дақылдардың үлесін оңтайландыру және егіс құрылымын әртараптандыру жұмыстары қолға алынды. Бұл шаралар су ресурстарына түсетін жүктемені азайтып қана қоймай, ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталды. Тамшылатып және жаңбырлатып суару технологияларын қолдану арқылы шаруалардың су шығынын азайтып, өнімділікті арттыруына жағдай жасалды.
«Бәйдібек ата» су қоймасының іске қосылуы облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуына да оң ықпал етеді. Біріншіден, қосымша суармалы жерлерді сумен қамтамасыз ету ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Екіншіден, егіншілікпен айналысатын шаруашылықтардың өндірістік шығындарын оңтайландырып, табысын тұрақтандыруға жағдай жасайды. Үшіншіден, ауылдық елді мекендердегі кәсіпкерлік белсенділіктің артуына және жаңа жұмыс орындарының қалыптасуына негіз болады.
Су шаруашылығы нысандарының жаңаруы өңірдегі азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін де маңызды. Су тапшылығының алдын алу арқылы ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін тұрақтандыруға, ішкі нарықты отандық өніммен қамтамасыз етуге және экспорттық әлеуетті арттыруға мүмкіндік туады. Сонымен қатар суармалы жерлердің тиімді пайдаланылуы өңдеу өнеркәсібі, логистика және ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау салаларының дамуына да серпін береді.
Жалпы, Түркістан облысында су инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары өңірдің экономикалық тұрақтылығын нығайтуға бағытталған стратегиялық маңызы бар бастамалардың бірі болды. «Бәйдібек ата» су қоймасы осы бағыттағы ірі жобалардың қатарынан орын алып, ауыл шаруашылығын дамытуға, су ресурстарын ұтымды басқаруға және ауыл тұрғындарының тұрмыс сапасын арттыруға жаңа мүмкіндіктер ашты.
Осылайша, су қоймасының құрылысын аяқтау өңірдегі су қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ғана емес, Түркістан облысының аграрлық әлеуетін күшейтуге, ауыл экономикасын жандандыруға және ұзақ мерзімді әлеуметтік-экономикалық өсімге негіз қалауға бағытталды.
