
Беларусь Республикасының Несвиж қаласындағы «Несвиж» ұлттық тарихи-мәдени музей-қорығында Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 35 жылдығына арналған «Көгілдір күмбез құпиясы» атты халықаралық көрме ашылды. Мәдени-танымдық жоба арқылы шетелдік көрермендерге көне Түркістанның бай тарихы, Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің сәулет өнері және қазақ халқының рухани мұрасы кеңінен таныстырылды.
Көрме Қазақстанның тарихи-мәдени құндылықтарын халықаралық деңгейде насихаттау, ұлттық мұраны сақтау және ғылыми тұрғыдан зерделеу бағытындағы жұмыстардың жалғасы болды. Сонымен қатар бұл бастама Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қожа Ахмет Ясауи мұрасын елімізде және шетелде зерттеу, сақтау әрі кеңінен дәріптеу жөніндегі тапсырмаларын орындау аясында ұйымдастырылды.
Экспозицияның ашылу салтанатына Қазақстанның Беларусь Республикасындағы елшісі Тимур Жақсылықов, «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығының, «Несвиж» музей-қорығының өкілдері, сондай-ақ «Достар» мен «Атамекен» қазақ қоғамдық бірлестіктерінің мүшелері қатысты. Жиын барысында Қазақстан мен Беларусь арасындағы мәдени-гуманитарлық байланыстарды нығайту, тарихи мұраны халықаралық деңгейде таныстыру және музейлер арасындағы ынтымақтастықты дамыту мәселелері де назарға алынды.
Көрме келушілерге көне Түркістанның тарихи келбетін таныстырып, Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің қайталанбас сәулеттік ерекшеліктерін ашып көрсетті. Экспозицияға XII ғасырға жататын түпнұсқа терракоталық тақташалар, XIV ғасырдағы қыш қаптаманың бөлшектері, майолика мен мозаика элементтері, сондай-ақ көне жазулардың фотосуреттері қойылды. Бұл жәдігерлер ортағасырлық сәулет өнерінің даму деңгейін, құрылыс мәдениетінің ерекшеліктерін және сол кезеңдегі шеберлердің кәсіби мүмкіндіктерін танытуға мүмкіндік берді.
Көрменің арнайы бөлімі Қожа Ахмет Ясауидің рухани және зияткерлік мұрасына арналды. Онда қолжазбалар, «Насабнама» шежіресі және Ясауи ілімін жалғастырушылардың еңбектері ұсынылды. Аталған құнды материалдар ұлы ойшылдың түркі халықтарының дүниетанымы мен рухани дәстүрінің қалыптасуына қосқан үлесін айқындады. Сонымен қатар Ясауи мұрасының ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, бүгінгі күнге дейін тарихи және мәдени маңызын сақтап келе жатқанын көрсетті.
Жалпы, Түркістан облысында мәдениет саласын дамыту, тарихи ескерткіштерді сақтау, қалпына келтіру және оларды халықаралық деңгейде таныту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілді. Өңірдің бай тарихи мұрасы мен сәулет өнері нысандары мәдени туризмді дамытудың негізгі тірегіне айналды. Әсіресе, Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Күлтөбе қалашығы, Отырар қалашығы, Арыстанбаб кесенесі және өзге де тарихи орындар өңірдің туристік тартымдылығын арттыруда маңызды рөл атқарды.
Түркістан қаласының тарихи орталығын дамыту, мәдени нысандардың инфрақұрылымын жетілдіру, музейлердің қызметін жаңғырту және туристерге ұсынылатын қызмет сапасын арттыру бағытында да бірқатар бастамалар жүзеге асырылды. Бұл жұмыстар ішкі туризмді жандандыруға, отандық саяхатшылардың тарихи орындарға қызығушылығын арттыруға және өңірдің туристік әлеуетін кеңінен пайдалануға мүмкіндік берді.
Әсіресе, «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығының қызметі өңірдің рухани мұрасын сақтау мен насихаттауда ерекше орын алды. Музей-қорық аумағындағы тарихи ескерткіштерді ғылыми зерттеу, құнды жәдігерлерді сақтау, көрмелер ұйымдастыру және экскурсиялық бағыттарды дамыту арқылы келушілерге Түркістанның көпғасырлық тарихы таныстырылды. Мұндай жұмыстар жас ұрпақтың тарихи санасын қалыптастыруға және ұлттық құндылықтарды құрметтеуге ықпал етті.
Сонымен қатар тарихи-мәдени мұра нысандарын халықаралық деңгейде таныстыру өңірдің туристік бренді қалыптасуына оң әсерін тигізді. Шетелдік музейлерде ұйымдастырылған көрмелер арқылы Түркістанның тарихы мен мәдениеті жаңа аудиторияға ұсынылып, Қазақстанға деген қызығушылықты арттыруға жағдай жасалды. Бұл өз кезегінде шетелдік туристер ағынын көбейтуге, халықаралық мәдени байланыстарды кеңейтуге және туризм саласына инвестиция тартуға қосымша мүмкіндік қалыптастырды.
Ішкі туризмді дамыту тұрғысынан да мұндай мәдени жобалардың маңызы зор болды. Тарихи орындарға саяхат жасау тұрғындардың ел тарихына деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, қонақүй, қоғамдық тамақтану, көлік және қызмет көрсету салаларының дамуына ықпал етті. Нәтижесінде туризм жергілікті кәсіпкерлікті қолдайтын және жаңа жұмыс орындарын қалыптастыратын экономикалық бағыттардың біріне айналды.
«Көгілдір күмбез құпиясы» көрмесі Қазақстанның тарихи-мәдени мұрасын шетелде таныстырудың маңызды үлгісі болды. Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің сәулеттік және рухани құндылықтарын халықаралық аудиторияға ұсыну арқылы Түркістанның тарихи маңызы мен мәдени әлеуеті кеңінен насихатталды.
Осылайша, Беларусьтегі халықаралық көрме Түркістанның рухани мұрасын әлемге танытып қана қоймай, өңірдегі мәдениет пен туризм саласының дамуына да жаңа мүмкіндіктер ашты. Тарихи ескерткіштерді сақтау, оларды заманауи тәсілдермен насихаттау және халықаралық мәдени ынтымақтастықты кеңейту Түркістанның Қазақстандағы ғана емес, тұтас түркі әлеміндегі маңызды рухани-мәдени орталық ретіндегі орнын нығайтуға негіз қалады.
