Түркістан облысы агроөнеркәсіптік кешенін жаңа деңгейге көтеруге бағытталған ауқымды халықаралық жоба – «Ecoculture-Eurasia» іске асырылуда. Келес ауданы аумағында салынып жатқан заманауи жылыжай кешені Қазақстандағы ғана емес, Еуропадағы ең ірі жабық агроөндірістік нысандардың біріне айналмақ. Бұл жоба ауыл шаруашылығын индустрияландыру, экспорттық мүмкіндіктерді кеңейту және өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуын жеделдету тұрғысынан аса маңызды.
Ауқымды мега-жоба өңірдің ғана емес, тұтас елдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға, ауыл шаруашылығын индустрияландыруға және экспорттық әлеуетін арттыруға бағытталған стратегиялық бастама саналады.
Жобаның негізгі бағыты – экологиялық таза қызанақ өндіру. Кешенді ресми іске қосу тамыз айына жоспарланған. Алғашқы кезеңнің өзінде 51 гектардан астам аумақта 27 мың тонна өнім өндірілген. Жоба толық жүзеге асқанда жылыжай алқабы 500 гектарға дейін ұлғайтылмақ. Кешен 2030 жылы толық қуатына шығып, жылына 240 мың тоннаға дейін өнім өндіру жоспарланып отыр. Бұл көлем ішкі нарықты толық қамтамасыз етіп қана қоймай, экспортты едәуір арттыруға мүмкіндік береді.
Жоба Мемлекет басшысының агроөнеркәсіптік кешенді дамыту, импортқа тәуелділікті төмендету және азық-түлік қауіпсіздігін күшейту жөніндегі тапсырмалары аясында жүзеге асырылуда. Заманауи технологияларды енгізу арқылы ауыл шаруашылығының өнімділігін арттыру және оны жаңа индустриялық деңгейге көтеру көзделген.
Инвестициялық жобаның жалпы құны 42 миллиард теңгені құрайды. Қаржыландыруды Қазақстанның Даму банкі қамтамасыз етуде. Қазіргі уақытта құрылыс жұмыстары қарқынды жүргізіліп жатыр, қажетті инфрақұрылым толық тартылған. Кешен электр энергиясы, газ және сумен қамтамасыз етілген.
Жылыжай Нидерландтан жеткізілетін заманауи құрал-жабдықтармен жабдықталады. Өндіріс процесі толық автоматтандырылған: температураны реттеу, суару, жарықтандыру және өсімдіктерді қоректендіру цифрлық басқару жүйелері арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар тамшылатып суару технологиясы енгізіліп, су ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Жоба аясында 1000-нан астам жаңа жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Кешен толық қуатына шыққанда тұрақты жұмыспен қамтылғандар саны арта түседі. Сондай-ақ жергілікті тұрғындарды оқыту және олардың біліктілігін арттыруға ерекше көңіл бөлінуде. Бұл өңірдің кадрлық әлеуетін нығайтуға ықпал етеді.
Өндірілген өнім ішкі нарықпен қатар сыртқы нарыққа да бағытталмақ. Негізгі экспорттық бағыт ретінде Ресейдің Сібір және Қиыр Шығыс өңірлері белгіленген. Бұл Қазақстанның жылыжай өнімдері нарығындағы позициясын күшейтіп, өңірлік көшбасшылар қатарына шығуына мүмкіндік береді.
Жобаның серіктесі – жылыжай көкөністерін өндіру саласындағы ірі халықаралық компаниялардың бірі ЭКО-культура агрохолдингі. Қазіргі таңда әкімшілік-тұрмыстық ғимараттар, қоймалар және өндірістік инфрақұрылым нысандарының құрылысы жалғасуда. Бірқатар негізгі техникалық нысандар пайдалануға берілген.
Жалпы алғанда, «Ecoculture-Eurasia» жобасы – Түркістан облысы әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін беретін, ауыл шаруашылығын жаңа технологиялық деңгейге көтеретін және стратегиялық маңызы жоғары бастама. Бұл жоба Қазақстанның аграрлық секторын жаңғырту бағытындағы нақты нәтижелердің айқын көрінісі.
Ең алдымен, мұндай ауқымды жылыжай кешенінің іске қосылуы ауыл шаруашылығын маусымдық тәуелділіктен арылтады. Дәстүрлі егіншілік көбіне ауа райына байланысты болса, заманауи жылыжай технологиялары жыл бойы тұрақты өнім өндіруге мүмкіндік береді. Бұл ішкі нарықты көкөніспен үздіксіз қамтамасыз етіп қана қоймай, баға тұрақтылығын сақтауға да ықпал етеді.
Экономикалық тұрғыдан алғанда, «Ecoculture-Eurasia» жобасы өңірге ірі инвестиция тартудың нақты мысалы болып отыр. Инфрақұрылымдық құрылыс, технологиялық жабдықтау және өндірістік процестердің іске қосылуы барысында жүздеген жаңа жұмыс орындары ашылады. Бұл жергілікті тұрғындардың тұрақты табыс табуына мүмкіндік беріп, ауылдық жерлердегі жұмыссыздық деңгейін төмендетеді.
Сонымен қатар, жылыжай кешені ауыл шаруашылығын тек шикізат өндіру деңгейінен жоғары көтеріп, қосылған құны жоғары өнім өндіру жүйесіне көшіреді. Мұнда өсірілген көкөністер мен агроөнімдер халықаралық стандарттарға сай өндіріліп, экспортқа бағытталуы мүмкін. Бұл өз кезегінде Қазақстан Республикасының агроэкспорттық әлеуетін арттырады.
Әлеуметтік тұрғыдан алғанда, мұндай жобалар ауыл өмірінің сапасын жақсартуға тікелей әсер етеді. Жаңа жұмыс орындары халықтың табысын арттырып, әлеуметтік тұрақтылықты нығайтады. Сонымен қатар, жергілікті мамандардың біліктілігін арттыру, агротехнология саласында жаңа білім мен тәжірибе қалыптастыру мүмкіндігі пайда болады. Бұл ұзақ мерзімді перспективада кадрлық әлеуетті күшейтеді.
Жобаның тағы бір маңызды қыры – инновациялық технологияларды енгізу. Автоматтандырылған суару жүйелері, климатты бақылау, энергия тиімділігі жоғары шешімдер өндіріс тиімділігін арттырады. Бұл экологиялық тұрақтылықты сақтай отырып, ресурстарды үнемді пайдалануға мүмкіндік береді.
Жалпы алғанда, «Ecoculture-Eurasia» жобасы Түркістан облысы экономикасының жаңа даму кезеңіне өтуіне жол ашатын маңызды бастама. Ол агроөнеркәсіптік саланы жаңғыртып қана қоймай, әлеуметтік жағдайды жақсартып, өңірдің инвестициялық тартымдылығын арттырады. Мұндай жобалар ауыл мен қала арасындағы экономикалық алшақтықты азайтып, тұрақты дамудың берік негізін қалыптастырады.
