Түркістан облысы жылыжай шаруашылығының қарқынды дамуымен қатар экологиялық жауапкершілік мәселесін де күн тәртібіне шығарып отыр. Қысқы маусымда жылыжайларды көмірмен жылыту тәжірибесінің кең таралуы ауа сапасына кері әсер етіп, зиянды шығарындылардың артуына себеп болуда. Бұл өз кезегінде қоршаған ортаға ғана емес, өңір тұрғындарының денсаулығына да қауіп төндіреді.
Облыс әкімі Нұралхан Көшеров Сарыағаш ауданында жылыжай шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлермен кездесу барысында осы мәселеге ерекше тоқталды. Аймақ басшысы саланың болашағы тек экономикалық тиімділікпен өлшенбеуі тиіс екенін атап өтіп, экологиялық тепе-теңдік басты назарда болуы керектігін жеткізді. Оның айтуынша, жылыжай – табыс көзі ғана емес, үлкен жауапкершілікті талап ететін сала.
Көмірден бөлінетін зиянды қалдықтардың көлемін азайту үшін заманауи технологияларды енгізу – уақыт талабы. Әсіресе түтін сүзгілерін орнату және табиғи газға кезең-кезеңімен көшу экологиялық жүктемені төмендетудің негізгі жолдары ретінде қарастырылуда. Бұл бағытта мемлекет тарапынан қолдау шаралары қарастырылғанына қарамастан, кәсіпкерлердің белсенділігі мен жауапкершілігі шешуші рөл атқарады.
Бүгінде Түркістан облысы еліміздегі жылыжай шаруашылығы ең дамыған өңірлердің бірі саналады. Республикадағы жылыжайлардың шамамен 72 пайызы осы аймақта орналасқан. Жалпы көлемі 1006,7 гектарды құрайтын 3366 жылыжай нысаны халықты тұрақты жұмыспен қамтып, ішкі нарықты көкөніспен қамтамасыз етуде маңызды үлес қосып отыр. Бұл – өңір экономикасының аграрлық бағытының қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.
Сарыағаш ауданы жылыжай өндірісінің негізгі орталықтарының бірі болып табылады. Мұнда 2183 жылыжай жұмыс істейді. Алайда олардың басым бөлігі әлі де көмір отынын пайдаланады, бұл экологиялық мәселелердің өзектілігін арттырып отыр. Сарапшылардың пікірінше, сүзгі жүйелерін енгізу мен газға көшу ұзақ мерзімді перспективада тиімді әрі экологиялық тұрғыдан қауіпсіз шешім болмақ.
Бұл бағытта нақты қадамдар жасалуда. Облыстық экология департаменті, табиғатты қорғау прокуратурасы, Атамекен ҰКП және QazaqGaz секілді ұйымдардың қатысуымен бірқатар жұмыс кездесулері өткізіліп, кешенді шешімдер қабылдануда. Сонымен қатар шетелдік тәжірибені зерделеу мақсатында заманауи жылыжай кешендеріне іссапарлар ұйымдастырылып, тиімді технологиялар енгізу мүмкіндіктері қарастырылуда.
Мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдау шаралары да бұл үдерісті жеделдетуге бағытталған. Өндірістік жылыжайларға әр гектарға 8,1 млн теңге, фермерлік жылыжайларға 4,8 млн теңге субсидия қарастырылған. Сонымен қатар энергия шығындарын ішінара өтеу, жеңілдетілген несиелер беру және «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында қаржылай қолдау көрсету механизмдері іске қосылған. Қазіргі таңда түтін сүзгілерін орнатуға қатысты 100-ден астам өтінімнің түсуі – кәсіпкерлердің экологиялық жаңғыруға деген қызығушылығы артып келе жатқанын аңғартады.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында жылыжай шаруашылығын дамыту мен экологиялық талаптарды сақтау қатар жүргізілуде. Бұл бағыттағы жүйелі жұмыстар өңірдің тұрақты дамуын қамтамасыз етіп қана қоймай, табиғатты қорғау мен халықтың өмір сапасын арттыруға негіз болмақ. Ұзақ мерзімде экологиялық таза өндіріс үлгісіне көшу – өңірдің бәсекеге қабілеттілігін арттырып, аграрлық сектордың жаңа сапалы деңгейге көтерілуіне жол ашады.
