Түркістан облысында өңірдің энергетикалық қауіпсіздігін күшейту және әлеуметтік-экономикалық дамуға серпін беру мақсатында жаңа электр стансасын салу жобасы қарастырылуда. Бұл бастама Мемлекет басшысының экономиканы әртараптандыру, инфрақұрылымды жаңғырту және индустриялық әлеуетті арттыру жөніндегі тапсырмалары аясында жүзеге асырылмақ.
Олжас Бектенов Түркістан облысында электр стансасын салу жөніндегі Президент тапсырмасының жүзеге асырылу барысын тексерді. Премьер-министр Олжас Бектенов Түркістан облысында қуаты 1000 МВт болатын бу-газ қондырғысы (БГҚ) базасында салынып жатқан электр стансасының құрылысын тексерді. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша жүзеге асырылып жатқан жоба Ұлттық электр желісінің тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз етуге бағытталған.
Сайрам ауданында Олжас Бектенов пен Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров еліміздегі ең ірі газ электр стансасының құрылысы бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстармен танысты. Жоба жалпы қуаты 1000 МВт болатын 4 газ турбинасы, 4 кәдеге жарату қазандығы және 2 бу турбинасын қамтиды. Қолданылып отырған бу-газ қондырғысы технологиясы пайдаланылған газ жылуын іске асырып қосымша электр энергиясын өндіруге мүмкіндік береді және заманауи жылу энергетикасындағы ең тиімді әрі экологиялық таза технологиялардың бірі саналады. Стансаның артықшылығы – оның жоғары маневрлі қабілетінде және желіде тапшылық туындаған жағдайда жетіспейтін қуатты жедел түрде толықтыру мүмкіндігінде.
«Мемлекет басшысы Ұлттық құрылтай отырысында жаңа қуат көздерін іске қосу бүгінгідей энергияны көп қажет ететін экономиканы дамыту үшін тиісті шарт екенін атап өтті. Тіршілікке қажетті жүйелердің тұрақты жұмысын қамтамасыз ету және орнықты энергетикалық базаны қалыптастыру – Үкіметтің негізгі міндеттерінің бірі. Түркістан облысының қарқынды дамып келе жатқанын көріп отырмыз, өңірдің өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында әлеуеті жоғары. БГҚ жобасын жүзеге асыру оңтүстік өңірге қосымша қуат резервін құруға және энергия жүйесінің тұрақтылығын нығайтуға мүмкіндік береді. Салынып жатқан станция өңірдің одан әрі әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды элементіне айналып, жаңа инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға негіз болады», — деп атап өтті Олжас Бектенов.
Премьер-министрге жобаның ағымдағы жағдайы туралы баяндалды. «Түркістан БГҚ» ЖШС («Самұрық-Қазына» АҚ-ның еншілес ұйымы) басқарма төрағасы Ұлан Бүркітов нысанды 2026 жылдың соңына дейін іске қосу жоспарланып отырғанын хабарлады. Бүгінгі таңда негізгі нысандардың, оның ішінде бас ғимарат пен тарату құрылғыларының іргетастары дайын. Бас ғимараттағы жобада көрсетілген орындарға генераторлары бар төрт газ турбинасы (Siemens Energy) орнатылған.
Жобаның бас мердігері – қазақстандық және оңтүстік кореялық компаниялардан құрылған консорциум. Құрылыс алаңында 1 мыңнан астам адам және 150 бірлік мамандандырылған техника жұмылдырылған. Тігінен құрастырылатын құрылыс нысандары салынуда: ғимараттардың қаңқалары монтаждалып, металл конструкциялар орнатылуда, қабырғалар қапталып және тағы да басқа жұмыстар жүргізіліп жатыр. Электр стансасының негізгі технологиялық жабдықтары толық көлемде жеткізілген. Жоба іске қосылған соң 600-ден астам тұрақты жұмыс орыны ашылады.
Қазіргі уақытта Түркістан облысы бойынша электр энергиясын тұтынудың орташа көлемі 445 МВт-ты құрайды, ал ішкі генерация көлемі 136,5 МВт деңгейінде. Стансаны іске қосу өңірдегі қуат тапшылығын толығымен жабуға және ең жоғары жүктемелер кезеңінде энергия жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Энергетика министрлігінің деректеріне сәйкес, Қазақстанда өткен жылы 123,1 млрд кВт·сағ электр энергиясы өндірілді (2024 жылы – 117,9 млрд кВт·сағ). «Текелі энергокешені» ЖШС-да үш газ турбиналық қондырғының құрылысын аяқтау және «Топар басты энергия тарату стансасы» ЖШС-да ескірген турбоагрегатты ауыстыру қосымша 166 МВт қуат өндіруге мүмкіндік берді. Биыл жаңа генерацияны іске қосу арқылы 1980 МВт электр энергиясын қамтамасыз ету және алмастыру аясында 683 МВт қуат енгізу жоспарланып отыр.
Премьер-министр Энергетика министрлігіне «Samruk-Kazyna Construction» АҚ-мен бірлесіп, барлық төрт газ турбинасын іске қосу мерзімдерін сақтай отырып, экологиялық талаптарды орындауды және желілік инфрақұрылыммен үйлестіруді қамтамасыз ете отырып, бу-газ электр стансасын салу жобасын уақтылы жүзеге асыруды тапсырды.
Энергетикалық нысанның салынуы облыстың электр энергиясына деген өсіп келе жатқан сұранысын қамтамасыз етуге бағытталған. Соңғы жылдары Түркістан өңірінде халық санының артуы, жаңа тұрғын үйлердің, әлеуметтік нысандардың және өндіріс орындарының көбеюі электр қуатына деген қажеттілікті едәуір арттырды. Сондықтан жаңа станса энергия тапшылығының алдын алып, желінің тұрақтылығын күшейтеді.
Жобаның әлеуметтік-экономикалық маңызы өте жоғары. Электр стансасының құрылысы кезеңінде жүздеген жаңа жұмыс орны ашылып, жергілікті тұрғындар жұмыспен қамтылады. Ал нысан толық іске қосылғаннан кейін тұрақты жұмыс орындары құрылып, инженерлік-техникалық мамандарға деген сұраныс артады. Бұл жастардың кәсіби дамуына және өңірде білікті кадрлардың қалыптасуына мүмкіндік береді.
Экономикалық тұрғыдан алғанда, жаңа электр стансасы өнеркәсіп пен кәсіпкерліктің дамуына жол ашады. Тұрақты электрмен жабдықтау өндіріс орындарының үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, инвестициялық тартымдылықты арттырады. Шағын және орта бизнес субъектілері үшін де қолайлы жағдай қалыптасып, жаңа жобалардың іске қосылуына мүмкіндік туады.
Сонымен қатар, инфрақұрылымның дамуы өңірдің урбанизация үдерісін жеделдетеді. Түркістан қаласы мен оған жақын аудандарда жаңа тұрғын үй кешендері, әлеуметтік нысандар және өндірістік аймақтар белсенді дамып келеді. Электр энергиясының тұрақты болуы бұл жобалардың сапалы жүзеге асуына негіз болады.
Экологиялық тұрғыдан алғанда, жаңа электр стансасын салу кезінде заманауи, экологиялық талаптарға сай технологиялар қолдану жоспарлануда. Бұл ауаға зиянды қалдықтарды азайтуға, энергия тиімділігін арттыруға және «жасыл экономика» қағидаттарын дамытуға мүмкіндік береді.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында электр стансасының салынуы – өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуын жаңа деңгейге көтеретін стратегиялық маңызды жоба. Ол энергетикалық тұрақтылықты қамтамасыз етіп қана қоймай, өндіріс, бизнес және халықтың тұрмыс сапасының артуына оң әсерін тигізеді.
