Түркістан қаласындағы халықаралық әуежайды дамыту бойынша жаңа ынтымақтастықтың орнатылуы өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін беретін стратегиялық қадам болып табылады. Әуе қатынасы инфрақұрылымын жетілдіру – тек көлік саласының емес, жалпы экономиканың, туризмнің және инвестициялық тартымдылықтың негізгі қозғаушы күштерінің бірі.
Түркістан облысы әкімінің орынбасары Еркебұлан Дауылбаев «JanaPort Holdings Ltd.» компаниясының директоры Мадина Ахмеджановамен кездесті. Кездесуде Түркістандағы халықаралық әуежайды дамыту және сенімгерлік басқаруға беру, ынтымақтастық орнату мәселелері талқыланды. Облыс әкімінің орынбасары әуежейдың әлеуеті мен мүмкіндігі жоғары екеніне тоқталды.
– Түркі әлемінің рухани астанасы – Түркістан қаласына қош келдіңіздер! Түркістан халықаралық әуежайы 2020 жылдың 1 желтоқсанынан бастап тұрақты әуе рейстерін орындап келеді. Әуежайға халықаралық авиациялық ұйымдардың ICAO және IATA кодтары берілген, сондай-ақ ол ИКАО-ның 1-санатына жатады. Бүгінде әуежайдың өткізу қабілеті сағатына 450 жолаушыны немесе жылына 3 миллион жолаушыны құрайды. Жүк терминалының аумағы 0,5 гектар болса, оның өткізу мүмкіндігі тәулігіне 60 тоннаға жетеді. Ұшу-қону жолағының өлшемі 3300 × 45 метр, ал әуежайдың жалпы аумағы 905 гектарды құрайды. Аэровокзал кешенінің ауданы – 10 750 шаршы метр. Бүгінде Түркістан халықаралық әуежайы «Әуежайлар базасында авиахабтарды дамыту» жөніндегі арнайы жол картасына енгізілген. Бұл – алдағы уақытта әуежайды толыққанды авиахаб ретінде қалыптастыруға, соның ішінде авиаотын кешенін жаңғыртуға және перрон аумағын кеңейтуге кең мүмкіндік береді. Біздің басты мақсатымыз – Түркістанды халықаралық әуе қатынастарының маңызды орталығына айналдыру. Осы бағыттағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыру және өзара тиімді серіктестікті нығайту мақсатында сіздерді бірлескен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қоюға шақырамын. Бұл құжат алдағы уақытта нақты жобаларды іске асыруға, инвестициялық мүмкіндіктерді кеңейтуге және Түркістан халықаралық әуежайы базасында заманауи авиахаб қалыптастыруға берік негіз болады деп сенемін, – деді Еркебұлан Дауылбаев.
«JanaPort Holdings Ltd.» компаниясының директоры Мадина Ахмеджанова бұл әріптестік қос тарапқа да пайдалы әрі әуежайдың әлеуетін көтеруге мүмкіндік беретініне сенім білдірді. Кездесу нәтижесінде облыс әкімдігі мен аталған компания арасында ынтымақтастық жөніндегі меморандумға қол қойылды.
Айта кетейік, Түркістандағы аэродром Б класына жатады. Оның жүк көтергіштігі 80/F/C/W/T көрсеткішіне сәйкес келеді, бұл барлық үлгідегі әуе кемелерін қабылдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар әуежай бір мезгілде 2 халықаралық немесе 4 ішкі рейске қызмет көрсете алады.
Еліміздің қолайлы географиялық орналасуы көлік-логистика және транзиттік тасымалдарды дамытуда маңызды рөл атқаратыны белгілі. Өңірдің әуе кеңістігі арқылы тәулігіне 200-ден астам әуе кемесінің өтуі – әуежайды халықаралық деңгейдегі транзиттік хаб ретінде дамытуға зор мүмкіндік береді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша нақты нәтижелерге қол жеткізілді.
Атап айтқанда, 277 техникалық қону жүзеге асырылды, 99 жүк рейсі орындалды. Жалпы көлемі 2 537 тонна авиациялық жүк өңделді, оның басым бөлігі Қытайдан Еуропа одағы мен Араб елдеріне бағытталған транзиттік жүктер болды. Бұл көрсеткіштер әуежайдың даму әлеуетінің жоғары екенін айқын көрсетеді.
Түркістан халықаралық әуежайының дамуы өңірдің географиялық әлеуетін толық пайдалануға мүмкіндік береді. Түркістан – тарихи-рухани орталық әрі туристік бағыттағы маңызды қала болғандықтан, әуе қатынасының кеңеюі қалаға келетін туристер санын арттырады. Бұл өз кезегінде қонақүй бизнесі, қоғамдық тамақтану, көлік қызметі және экскурсиялық бағыттардың дамуына тікелей әсер етеді.
Жаңа ынтымақтастық аясында әуежайдың техникалық мүмкіндіктерін кеңейту, халықаралық рейстер санын арттыру және қызмет көрсету сапасын жақсарту көзделіп отыр. Бұл шаралар өңірді халықаралық авиациялық хабқа айналдыруға бағытталған. Әуе рейстерінің көбеюі Түркістанды Орталық Азиядағы маңызды транзиттік нүктеге айналдырып, экономикалық байланыстарды күшейтеді.
Әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан алғанда, әуежайдың дамуы мыңдаған жаңа жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік береді. Әуе тасымалы, логистика, техникалық қызмет көрсету және туризм салаларында жаңа мамандарға сұраныс артады. Бұл жастардың жұмыспен қамтылуына және кәсіби дамуына жол ашады.
Сонымен қатар, халықаралық әуежайдың дамуы шетелдік инвестиция тартуға қолайлы жағдай жасайды. Инвесторлар үшін қолжетімді әуе қатынасы – маңызды факторлардың бірі. Бұл өндірістік жобалардың, қызмет көрсету орталықтарының және логистикалық компаниялардың өңірге келуіне ықпал етеді.
Түркістан облысы экономикасы соңғы жылдары әртараптандыру бағытымен дамып келеді. Ауыл шаруашылығы, туризм, құрылыс және қызмет көрсету салалары қатар өркендеп, өңірдің жалпы ішкі өнім құрылымы өзгеріп жатыр. Әуежай инфрақұрылымының дамуы осы процесті одан әрі жеделдетеді.
Туризм саласы үшін халықаралық әуежайдың маңызы ерекше. Түркістан – тарихи-рухани орталық ретінде әлемнің түрлі елдерінен келетін туристерді қызықтыратын қала. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, көне қалашықтар және заманауи мәдени нысандар туристік ағымды арттыруда негізгі рөл атқарады. Әуе қатынасының қолжетімді болуы бұл бағытты одан әрі дамытады.
Логистикалық тұрғыдан алғанда, әуежай аймақтық жүк тасымалының орталығына айналу әлеуетіне ие. Бұл ауыл шаруашылығы өнімдерін, өнеркәсіп тауарларын және экспортқа бағытталған өнімдерді жылдам жеткізуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде өңірдің сыртқы нарықпен байланысы күшейеді.
Әлеуметтік әсер тұрғысынан алғанда, әуежайдың дамуы халықтың өмір сапасына оң ықпал етеді. Қолжетімді халықаралық байланыстар білім, медицина және мәдени алмасу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Жастардың шетелдік оқу орындарына, халықаралық бағдарламаларға қатысуы жеңілдей түседі.
