Түркістанның орман қоры – өңірдің табиғи тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды экологиялық ресурс. Жалпы өңірде аумағы 3 млн 474 мың гектарды құрайтын орман қоры аймақтың табиғи тепе-теңдігін сақтауда, биоалуантүрлілікті қорғауда және қоршаған ортаға түсетін экологиялық салмақты азайтуда ерекше рөл атқарады. Осы табиғи байлықты сақтау және одан әрі ұлғайту жұмыстары Түркістан қаласының «жасыл экономика» қағидаттарымен де тығыз сабақтасып жатыр.
Өңірде жалпы көлемі 355 гектарды құрайтын 24 орман тұқымбағы жұмыс істейді. Бұл нысандардың негізгі міндеттерінің бірі – жергілікті климаттық жағдайларға бейімделген сапалы көшет қорын қалыптастыру. Қазіргі таңда тұқымбақтарда ағаш-бұталардың 21 түрінен 12,3 млн түп көшет өсірілуде. Олардың қатарында қарағаш, үйеңкі, терек, шаған, айлант, туя, арша, раушан, алма, өрік, тұт, жиде, тал және басқа да өсімдік түрлері бар.
Мұндай ауқымды көшет қорын қалыптастыру өңірдің көгалдандыру әлеуетін арттырып қана қоймай, Түркістан қаласының экологиялық инфрақұрылымын дамытуға мүмкіндік береді. Өйткені жасыл экономика жағдайында қаланың тұрақты дамуы тек жаңа ғимараттар мен жолдар салумен өлшенбейді. Оның маңызды көрсеткіштерінің бірі – табиғи ортаның сапасы, жасыл аумақтардың көлемі және тұрғындарға қолайлы экологиялық жағдайдың қалыптасуы.
Түркістан қаласының климаттық ерекшеліктерін ескерсек, жасыл желектердің маңызы айрықша. Жаз айларындағы жоғары температура мен құрғақ ауа жағдайында ағаштар қаланың микроклиматын жақсартуға, көлеңкелі кеңістіктерді көбейтуге және шаң-тозаңның таралуын азайтуға ықпал етеді. Ал саябақтар мен гүлзарлар тұрғындардың демалысына қолайлы жағдай қалыптастырып, қоғамдық кеңістіктердің сапасын арттырады.
Осы тұрғыдан алғанда, орман тұқымбақтарында әртүрлі ағаш-бұта және гүлді өсімдіктердің өсірілуі маңызды. Түрлердің алуан болуы қаланы көгалдандыру барысында табиғи ортаға бейім, эстетикалық тұрғыдан тартымды және экологиялық қызметі жоғары өсімдіктерді таңдауға мүмкіндік береді. Мысалы, қарағаш, терек, шаған, жиде мен тал секілді ағаштар жасыл аймақтарды қалыптастыруда пайдаланылса, арша, туя және гүлді өсімдіктер қаланың сәулеттік келбетін толықтырады.
«Жасыл экономика» қағидаттарының маңызды бағыттарының бірі – табиғи ресурстарды тиімді пайдалану. Түркістан жағдайында бұл, ең алдымен, су ресурстарын үнемдеу мәселесімен байланысты. Сондықтан көшеттерді өсіру мен қалалық аумақтарды көгалдандыру кезінде су үнемдеу технологияларын қолдану, тамшылатып суару жүйелерін дамыту және климатқа төзімді өсімдік түрлерін көбейту өзекті.
Көшет өсірумен қатар, отырғызылған ағаштардың кейінгі күтіміне де ерекше мән берген жөн. Ағаштың жерсінуі бірнеше кезеңнен тұратын тұрақты күтімді қажет етеді. Уақытылы суару, топырақты күтіп-баптау, санитарлық кесу, зиянкестерден қорғау және қысқы кезеңге дайындау жұмыстары жүргізілген жағдайда ғана отырғызылған көшеттердің өміршеңдігі артады. Бұл – жасыл экономикадағы «ресурсты тиімді пайдалану» қағидатына сай келетін маңызды тәсіл.
Орман қорын сақтау мен тұқымбақтардың жұмысын жетілдіру Түркістан облысының экологиялық қауіпсіздігіне де оң әсер етеді. Орман алқаптары көмірқышқыл газын сіңіру, ауаны тазарту, топырақты қорғау және табиғи биоалуантүрлілікті сақтау сияқты маңызды экологиялық қызметтер атқарады. Сондықтан орман қорын ұлғайту – климаттық өзгерістердің әсерін азайтуға бағытталған ұзақ мерзімді шара.
Түркістан қаласының жасыл бейнесін қалыптастыруда облыстағы орман тұқымбақтарының әлеуетін тиімді пайдалану маңызды. Көшеттердің тұрақты қоры қала аумағында жаңа саябақтар мен жасыл белдеулер құруға, көше бойларын көгалдандыруға және қоғамдық кеңістіктерді көркейтуге мүмкіндік береді.
Бүгінде Түркістанның дамуында тарихи мұра мен заманауи инфрақұрылым ғана емес, табиғи орта да маңызды орын алады. Қаланың жасыл желекпен көмкерілуі тұрғындардың өмір сапасын арттырып, туристік тартымдылығын күшейтеді. Әсіресе тарихи нысандардың айналасындағы көгалдандырылған аумақтар көне сәулет пен табиғаттың үйлесімін қалыптастырады.
Сондықтан 3 млн 474 мың гектарлық орман қорын сақтау, 24 тұқымбақтың әлеуетін арттыру және онда өсіріліп жатқан 12,3 млн түп көшетті тиімді пайдалану – өңірдің ғана емес, Түркістан қаласының да жасыл болашағына жасалған инвестиция. Бұл жұмыстар табиғи ресурстарды ұқыпты пайдаланып, экологиялық тұрғыдан тұрақты, жайлы әрі көрікті қала қалыптастыруға берік негіз қалайды.
Табиғатты қорғау мен қаланы дамыту бір-біріне қарама-қайшы ұғымдар емес. Керісінше, заманауи Түркістанның болашағы экономикалық өсім мен экологиялық жауапкершіліктің үйлесіміне байланысты. Осы бағытта орман қорын сақтау, көшет өсіру және көгалдандыру жұмыстарын жүйелі жалғастыру – «жасыл экономика» қағидаттарын нақты іспен жүзеге асырудың маңызды көрінісі.
