Түркістанда «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бағдарламасы аясында қоғамдық орындарда тазалық пен тәртіпті қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар тұрақты жүргізілуде. Бұл бастама тек елді мекендерді қоқыстан тазарту немесе абаттандыру шараларымен шектелмей, тұрғындардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін арттыруға, экологиялық мәдениетті қалыптастыруға және жасыл экономика қағидаттарын күнделікті өмірге енгізуге бағытталуы тиіс.
Бұл туралы облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің төрағалығымен өткен мәжілісте айтылды. Жиында облыс әкімінің бірінші орынбасары Зұлпыхар Жолдасов «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында атқарылып жатқан жұмыстар барысын баяндады.
Жыл басынан бері қоғамдық орындарда тәртіп бұзған азаматтарға қатысты әкімшілік шаралар қабылдануда. Атап айтқанда, 434-2-бап бойынша 5382 әкімшілік хаттама толтырылып, 159,6 млн теңге айыппұл салынған. Оның 103,7 млн теңгесі өндірілді. Ал 505-бап бойынша 7231 әкімшілік хаттама толтырылып, 41 млн теңге айыппұл салынды, оның 29,7 млн теңгесі өндірілді. Ауылдық округ әкімдіктері тарапынан 505-бап бойынша 3621 хаттама толтырылып, 20,7 млн теңге көлемінде айыппұл салынды. Оның ішінде 3243 ескерту және 378 айыппұл хаттамасы рәсімделген.
Алайда экологиялық тәртіпті тек әкімшілік жауапкершілік арқылы қамтамасыз ету жеткіліксіз. Ұзақ мерзімді нәтиже үшін қоғамның экологиялық сауаттылығын арттыру маңызды. Әрбір тұрғын табиғи ресурстардың шектеулі екенін, қоқысты дұрыс басқарудың, суды және электр энергиясын үнемдеудің қоршаған ортаға тікелей әсер ететінін түсінуі қажет.
Осы тұрғыдан алғанда, «Таза Қазақстан» бағдарламасы жасыл экономикаға көшу үдерісімен тығыз байланысты. Жасыл экономика – табиғатты қорғаумен қатар, ресурстарды тиімді пайдалану, қалдық көлемін азайту, қайта өңдеуді дамыту және энергия тиімділігін арттыруға негізделген экономикалық модель.
Мысалы, тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинау жүйесін қалыптастыру арқылы қайта өңдеуге жарамды материалдардың көлемін арттыруға болады. Бұл бір жағынан полигондарға түсетін қоқыс көлемін азайтса, екінші жағынан қайта өңдеу саласының дамуына, жаңа кәсіпкерлік жобалар мен жұмыс орындарының қалыптасуына мүмкіндік береді.
Сол сияқты елді мекендерді көгалдандыру жұмыстары да экологиялық және экономикалық тұрғыдан маңызды. Ағаш отырғызу, саябақтар мен аллеяларды күтіп ұстау, суару жүйелерін тиімді ұйымдастыру – қалалар мен ауылдардың микроклиматын жақсартып, табиғи ортаның тұрақтылығын сақтауға ықпал етеді. Бұл жұмыстарда су ресурстарын үнемдейтін технологияларды қолдану да маңызды.
«Таза Қазақстан» (@TazaQazBot) Telegram чат-боты арқылы 2401 өтініш келіп түскен. Оның 2332-сі орындалса, 69-ы орындалу барысында. Бұл цифрлық құрал тұрғындардың тазалық пен абаттандыру мәселелеріне тікелей қатысуына мүмкіндік беріп отыр. Сонымен қатар чат-боттың танымалдылығын арттыру және халық арасында түсіндіру жұмыстарын жалғастыру көзделуде.
Биылғы 11-12 тамыз күндері Келес, Қазығұрт аудандарында, 26-28 тамыз күндері Сауран, Отырар аудандарында мониторинг жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде жалпы 168 кемшілік анықталған. Оның 144-і – бей-берекет қоқыстар, 14-і – саябақтар мен аллеялардың тазалығына, 10-ы – көпқабатты үйлердің ауласының жағдайына қатысты.
Бұл көрсеткіштер тазалық мәселесінің әлі де жүйелі жұмысты қажет ететінін көрсетеді. Бей-берекет қоқыстың пайда болу себептерін жою үшін қоқыс жәшіктері мен контейнер алаңдарын жеткілікті деңгейде қамтамасыз ету, қалдықтарды шығару жүйесін жетілдіру және тұрғындарға түсіндіру жұмыстарын күшейту қажет.
Жасыл экономика қағидаттары мұнымен ғана шектелмейді. Болашақта елді мекендердің инфрақұрылымын жоспарлау кезінде энергия тиімділігіне, су ресурстарын үнемдеуге, жаңартылатын энергия көздерін пайдалануға және қоршаған ортаға зияны аз технологияларды енгізуге басымдық берілуі тиіс. Мұндай тәсіл Түркістан облысының экологиялық тұрақтылығын арттырып қана қоймай, экономиканың жаңа бағыттарының дамуына жол ашады.
Мәжіліс соңында облыс әкімі Нұралхан Көшеров «Таза Қазақстан» тұжырымдамасы аясындағы Жол картасында белгіленген тармақтардың орындалуы бақылауда екенін атап өтті. Сонымен бірге қоғамды экологиялық сауаттылыққа шақыру, қоршаған ортаны қорғау бағытындағы жұмыстарды күшейту, елді мекендердің тазалығы мен абаттандыруын тиісті деңгейде ұйымдастырмаған аудан және ауылдық округ әкімдерінің тәртіптік жауапкершілігін қарауды тапсырды.
«Таза Қазақстан» – бір реттік сенбілік немесе тазалық акциясы емес, қоғамның қоршаған ортаға көзқарасын өзгертетін ұзақ мерзімді мәдениет. Ал экологиялық мәдениет қалыптасқан жерде ресурсты ысырап етпейтін, қалдықты азайтатын, табиғатты қорғайтын және экономикалық тиімділікті көздейтін жасыл экономикаға көшу де нәтижелі жүзеге асады. Сондықтан тазалықты сақтау – әр азаматтың міндеті болса, оны жүйелі ұйымдастыру – мемлекеттік органдар мен қоғамның ортақ жауапкершілігі.
