Түркістанда «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бағдарламасы аясында қоғамдық орындарда тазалық пен тәртіпті қамтамасыз ету, қоршаған ортаны қорғау және тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыру бағытындағы жұмыстар тұрақты түрде жүргізілуде. Бұл бастамалар өңірдегі тазалықты сақтаумен қатар, Түркістан қаласының «жасыл экономика» қағидаттарына көшу үдерісімен де тығыз байланысты.
«Жасыл экономика» – табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану, қоршаған ортаға түсетін салмақты азайту, қалдықтарды басқаруды жетілдіру және халық үшін қолайлы экологиялық орта қалыптастыруды көздейтін даму үлгісі. Осы тұрғыдан алғанда, «Таза Қазақстан» бағдарламасының басты мақсаты – тек көшелер мен қоғамдық орындарды тазалау емес, қоғамның табиғатқа деген жауапкершілігін арттыру.
Түркістан өңірінде тазалық талаптарын сақтау бағытындағы жұмыстарға қоғамдық бақылау мен әкімшілік шаралар да қатар қолданылуда. Жыл басынан бері қоғамдық орындарда тәртіп бұзған азаматтарға қатысты тиісті шаралар қабылданған. Атап айтқанда, 434-2-бап бойынша 5382 әкімшілік хаттама толтырылып, 159,6 млн теңге айыппұл салынған. Оның 103,7 млн теңгесі өндірілген. Ал 505-бап бойынша 7231 әкімшілік хаттама толтырылып, 41 млн теңге айыппұл салынған, оның 29,7 млн теңгесі өндірілген.
Ауылдық округ әкімдіктері тарапынан да бақылау жұмыстары жүргізілуде. 505-бап бойынша 3621 хаттама толтырылып, 20,7 млн теңге көлемінде айыппұл салынған. Оның ішінде 3243 ескерту және 378 айыппұл хаттамасы рәсімделген.
Алайда экологиялық тәртіпті қалыптастыру тек жазалау шараларымен шектелмеуі керек. Оның басты нәтижесі тұрғындардың қоршаған ортаға деген көзқарасын өзгерту арқылы көрінуі тиіс. Яғни әр азамат тазалықты сақтау мен табиғи ресурстарды ұқыпты пайдалануды күнделікті өмір салтына айналдырғанда ғана «жасыл экономика» қағидаттары толық жүзеге асады.
Осы бағытта халықпен кері байланыс орнатудың да маңызы зор. «Таза Қазақстан» (@TazaQazBot) Telegram чат-боты арқылы биыл 2401 өтініш келіп түскен. Оның 2332-сі орындалса, 69-ы орындалу барысында. Бұл цифрлық құралдардың қоғамдық бақылауды күшейтуге және тұрғындардың өз аумағындағы экологиялық мәселелерді жедел жеткізуіне мүмкіндік беретінін көрсетеді.
Түркістан қаласы үшін мұндай қоғамдық белсенділіктің маңызы ерекше. Қала қарқынды дамып, жаңа тұрғын үй кешендері, қоғамдық кеңістіктер, саябақтар мен туристік нысандар көбейіп келеді. Инфрақұрылымның өсуімен бірге тұрмыстық қалдық көлемінің артуы, қоғамдық орындардың тазалығын сақтау және жасыл желектерді қорғау мәселелері де өзекті бола түседі. Сондықтан қала дамуының экономикалық көрсеткіштері экологиялық талаптармен қатар қарастырылуы қажет.
Түркістанның «жасыл экономика» бағытына көшуінде қалдықтарды тиімді басқару маңызды орын алады. Қоқысты белгіленбеген орындарға тастамау, қалдықтарды сұрыптау мәдениетін қалыптастыру, қайта өңдеуге жарамды материалдарды бөлек жинау және тұрмыстық қалдықтардың қоршаған ортаға әсерін азайту – осы бағыттағы негізгі міндеттердің бірі.
Бұл ретте облыста жүргізілген мониторинг жұмыстары да маңызды мәселелерді көрсетіп отыр. 11-12 тамыз күндері Келес, Қазығұрт аудандарында, 26-28 тамыз күндері Сауран, Отырар аудандарында жүргізілген мониторинг нәтижесінде жалпы 168 кемшілік анықталған. Оның 144-і бей-берекет қоқыстарға, 14-і саябақтар мен аллеялардың тазалығына, 10-ы көпқабатты үйлердің ауласының жағдайына қатысты.
Аталған көрсеткіштер тазалық мәселесінің тек коммуналдық қызметтердің жұмысына тәуелді емес екенін аңғартады. Әр аумақтағы экологиялық жағдай тұрғындардың мәдениетіне, жергілікті атқарушы органдардың жүйелі жұмысына және қоғамдық бақылауға тікелей байланысты.
Түркістан қаласының жасыл дамуында саябақтар мен аллеялардың тазалығы, жасыл желектерді сақтау және қоғамдық кеңістіктерді күтіп ұстау ерекше мәнге ие. Көгалдандырылған аумақтар қаланың эстетикалық келбетін жақсартып қана қоймай, ауа сапасын жақсартуға, шаң-тозаңды азайтуға және тұрғындардың демалысына қолайлы жағдай жасауға ықпал етеді.
Сондықтан «Таза Қазақстан» бағдарламасын «жасыл экономика» қағидаттарымен сабақтастырудың тиімді жолы – тазалық жұмыстарын көгалдандыру, қалдықтарды басқару, су ресурстарын үнемдеу және экологиялық ағарту шараларымен ұштастыру. Мектептерде, жоғары оқу орындарында, еңбек ұжымдарында және тұрғындар арасында экологиялық сауаттылықты арттыруға бағытталған тұрақты түсіндіру жұмыстары осы міндеттің маңызды бөлігі болуы тиіс.
Экологиялық мәдениет қалыптасқан қоғамда тазалық тек науқандық шара емес, тұрақты әдетке айналады. Бұл өз кезегінде қаланың санитарлық жағдайын жақсартып, коммуналдық шығындарды тиімді пайдалануға және табиғи ресурстарды сақтауға мүмкіндік береді.
Түркістанның жасыл экономикаға бағытталған дамуы – табиғатты қорғау мен экономикалық өсімді өзара үйлестіруді талап етеді. Осы мақсатта «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы жұмыстарды жүйелі жалғастыру, қоғамдық бақылауды күшейту, тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру және елді мекендердің тазалығы мен абаттандырылуын тұрақты бақылауда ұстау маңызды.
Таза орта – жасыл қаланың негізі. Ал жасыл қала – тұрғындардың өмір сапасын арттырып, Түркістанның тарихи-мәдени және туристік әлеуетін одан әрі дамытуға мүмкіндік беретін маңызды фактор. Сондықтан қоршаған ортаны қорғау әр азаматтың ортақ міндеті ретінде қалыптасып, «Таза Қазақстан» қағидаты күнделікті өмір салтына айналуы қажет.
